Ustawa o strukturze organizacyjnej oraz kompetencjach organów ds. obsługi Władzy Zwierzchniej Narodu

PROJEKT

Na podstawie art. 4 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ustanawia się strukturę organizacyjną oraz kompetencje w zakresie sprawowania bezpośredniej Władzy Zwierzchniej Narodu, realizowanej z wykorzystaniem platformy partycypacyjno-deliberacyjnej oraz narzędzi elektronicznych, zgodnie z przepisami niniejszej ustawy.

Rozdział I: Postanowienia ogólne

Art. 1. [Wykonywanie Władzy Zwierzchniej Narodu]

Niniejsza ustawa określa instytucjonalne i technologiczne mechanizmy bezpośredniego sprawowania oraz kontroli nad sprawowaniem Władzy Zwierzchniej, która należy do Narodu zgodnie z art. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

1. Władza Zwierzchnia jest sprawowana bezpośrednio przez obywateli przy zastosowaniu instrumentów formalnych, w szczególności poprzez:

a. udział w wyborach powszechnych kandydatów reprezentujących interes Narodu;

organizowanie referendów w sprawach kluczowych dla państwa i społeczeństwa;

wyrażanie sprzeciwu wobec nowych regulacji prawnych nieakceptowanych przez społeczeństwo (weto ludowe);

b. wnoszenie pod obrady Parlamentu projektów ustaw (inicjatywa obywatelska).

2. Władza Zwierzchnia jest realizowana również poprzez formy aktywności obywatelskiej i kontroli społecznej, w szczególności poprzez:

a. obywatelskie kontrole nadzorujące działania władz oraz zgłaszanie nieprawidłowości do właściwych organów;

b. bieżący monitoring działań władz, tworzenie raportów i analiz oceniających działania organów władzy publicznej;

c. petycje składane w celu wywarcia presji na władze do wprowadzenia zmian;

d. kampanie informacyjne i edukacyjne na temat praw i obowiązków obywateli;

e. pokojowe protesty i strajki w celu wyrażania opinii na temat działań władz;

f. prawo do pokojowego oporu i zaskarżania aktów prawnych sprzecznych z wolą Suwerena w trybie określonym w ustawie.

3. Władza Zwierzchnia obejmuje także elektroniczne podejmowanie decyzji (e-voting) oraz elektroniczne udzielanie poparcia (e-poparcie i e-podpis) dla inicjatyw obywatelskich, wniosków referendalnych i kandydatów – za pośrednictwem platformy partycypacyjno-deliberacyjnej, z zachowaniem:

a. tajności oddanego głosu;

b. niepowiązywalności tożsamości głosującego z treścią decyzji;

c. audytowalności procesu przez Naród w standardzie end-to-end (E2E).

4. Szczegółowe wymogi dotyczące bezpieczeństwa, weryfikacji, tajności, anonimowości oraz audytu procedur elektronicznych, o których mowa w ust. 4, określają przepisy niniejszej ustawy dotyczące platformy partycypacyjno-deliberacyjnej oraz trybu podejmowania decyzji.

Art. 2. [Definicje]

1. Ilekroć w ustawie jest mowa o:

a. „platformie partycypacyjno-deliberacyjnej” – należy przez to rozumieć system teleinformatyczny służący do prowadzenia konsultacji publicznych, zbierania e-podpisów, przeprowadzania e-głosowań, publikacji materiałów oraz zapewnienia kontroli społecznej;

b. „e-głosowaniu (e-voting)” – należy przez to rozumieć oddanie głosu w sposób elektroniczny, z zachowaniem wymogów tajności oraz weryfikowalności end-to-end;

c. „e-poparciu” oraz „e-podpisie” – należy przez to rozumieć elektroniczne poparcie inicjatywy, złożone przy użyciu profilu zaufanego, podpisu osobistego lub innego środka identyfikacji elektronicznej, gwarantującego niezaprzeczalność i weryfikowalność tożsamości obywatela przez organ obsługujący platformę, przy jednoczesnym zabezpieczeniu tych danych przed dostępem podmiotów nieuprawnionych;

d. „Karcie Skutków” – należy przez to rozumieć ustandaryzowany dokument informacyjny dotyczący projektu, pytania referendalnego lub propozycji decyzji, obejmujący co najmniej skutki: finansowe, prawne, społeczne, gospodarcze, dla bezpieczeństwa oraz wpływ na prawa i wolności;

e. „pakiecie informacyjnym” – należy przez to rozumieć zestaw materiałów informacyjnych dotyczących projektu, obejmujący w szczególności streszczenie, uzasadnienie, dane źródłowe oraz argumenty stron debaty w ujednoliconym formacie;

f. „śladzie legislacyjnym” – należy przez to rozumieć publiczny rejestr przebiegu prac nad projektem, publikowany na platformie w sposób zapewniający integralność i niezmienialność wpisów;

g. „Bibliotece reklam” – należy przez to rozumieć publiczną bazę materiałów reklamowych i promocyjnych dotyczących referendum, inicjatywy lub decyzji, wraz z informacją o zleceniodawcy, wydatkach oraz kanałach dystrybucji;

h. „delegacji (pełnomocnictwie) w płynnej demokracji” – należy przez to rozumieć odwoływalne upoważnienie do oddania e-głosu lub złożenia e-poparcia w imieniu obywatela, na zasadach określonych w ustawie;

i. „publicznym rejestrze weryfikacyjnym” – należy przez to rozumieć rejestr prowadzony w sposób zapewniający niezmienialność danych, w szczególności z wykorzystaniem technologii rozproszonego rejestru, takiego jak łańcuch bloków;

j. „deliberacji publicznej” – należy przez to rozumieć uporządkowany proces debaty publicznej prowadzony na platformie, obejmujący prezentację argumentów, moderację oraz publikację podsumowań.

2. Karta Skutków oraz pakiet informacyjny przedstawiają argumenty przemawiające za i przeciw proponowanemu rozwiązaniu w ujednoliconym układzie.

Art. 3. [Zasady sprawowania władzy]

1. Podstawowymi zasadami sprawowania Władzy Zwierzchniej są: suwerenność, równość, praworządność, przejrzystość oraz odpowiedzialność.

2. Władza Zwierzchnia działa w granicach określonych Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej oraz innymi przepisami prawa.

3. Struktura organizacyjna opiera się na delegatach.

4. Władza Zwierzchnia opiera się również na obowiązkowej deliberacji, jawności procesu, ochronie praw mniejszości oraz cyberbezpieczeństwie i minimalizacji danych.

5. W ramach Władzy Zwierzchniej dopuszcza się mechanizmy płynnej demokracji, w szczególności delegowanie głosu lub poparcia, z prawem do natychmiastowego odwołania delegacji.

Art. 3a. [Charakter przepisów]

1. Przepisy niniejszej ustawy stanowią przepisy szczególne w zakresie procesów partycypacyjnych, deliberacyjnych, e-poparcia i e-głosowania realizowanych na platformie.

2. Wprowadza się odpowiednie zmiany w ustawach odrębnych, w tym w Kodeksie wyborczym oraz ustawie o referendum ogólnokrajowym, w celu zapewnienia spójności z mechanizmami określonymi w niniejszej ustawie.

Rozdział II: Tryb powołania delegatów i instrumenty bezpośrednie

Art. 4. [Wyłanianie delegatów]

1. Delegaci są wybierani w drodze powszechnych, równych i bezpośrednich wyborów, przeprowadzanych z wykorzystaniem platformy.

2. Wybory, o których mowa w ust. 1, odbywają się w stałych odstępach co 3 lata. Wybory zarządza Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w drodze postanowienia, na dzień przypadający w ciągu 30 dni przed upływem kadencji aktualnych delegatów.

3. Wybory mogą być przeprowadzane w trybie hybrydowym (elektronicznie oraz stacjonarnie).

4. Platforma zapewnia: tajność głosu, niepowiązywalność tożsamości z głosem, zakaz dowodu głosu oraz mechanizm ponownego głosowania (revote).

Art. 5. [Kandydaci na delegatów]

1. Kandydatów zgłaszają obywatele posiadający czynne prawo wyborcze.

2. Zgłoszenie następuje przez platformę nie później niż na 3 miesiące przed wyborami.

3. Każdy obywatel mający czynne prawo wyborcze może kandydować na zasadach równych, po przejściu weryfikacji tożsamości.

4. Wyłanianie ostatecznej listy kandydatów opiera się na rankingu e-poparcia zbudowanym przez obywateli na platformie. Zgłaszanie kandydatur do struktur Rady Naczelnej jest całkowicie apolityczne, a kandydaci nie mogą należeć do partii politycznych.

Art. 6. [Referendum ogólnokrajowe]

1. Referendum ogólnokrajowe zarządza Sejm albo Prezydent RP – na wniosek Rady Naczelnej, poparty przez co najmniej 0,5% obywateli biorących udział w ostatnich wyborach.

2. Poparcia udziela się na platformie w formie e-poparcia.

3. Wynik referendum ogólnokrajowego jest wiążący na zasadach określonych w art. 125 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 6a. [Inicjatywa obywatelska]

1. Obywatelski projekt ustawy wnoszony do Sejmu wymaga poparcia co najmniej 50 000 obywateli na platformie.

2. Sejm przeprowadza pierwsze czytanie projektu w terminie 90 dni.

3. Jeżeli Sejm nie zakończy prac w 12 miesięcy lub odrzuci projekt, Rada Naczelna uruchamia procedurę domknięcia inicjatywy w drodze referendum, poprzedzonego deliberacją.

Art. 6b. [Weto obywatelskie – referendum uchylające]

1. Weto obywatelskie stanowi formę sprzeciwu wobec uchwalonych aktów prawnych, realizowaną przez wniosek o przeprowadzenie referendum w sprawie ich uchylenia.

2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, składa się w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw, a przed dniem jej wejścia w życie (w okresie vacatio legis).

3. Wniesienie weta wymaga uzyskania co najmniej 500 000 e-podpisów.

4. Prawidłowe zgłoszenie wniosku o weto obywatelskie, poparte wymaganą liczbą e-podpisów, wstrzymuje wejście w życie zaskarżonej ustawy lub jej zaskarżonej części do czasu rozstrzygnięcia sprawy w referendum.

Art. 6c. [Deliberacja i zabezpieczenia procesu]

1. Przed każdym referendum prowadzi się etap deliberacji publicznej trwający co najmniej 60 dni.

2. Dla projektów prowadzi się ślad legislacyjny, Bibliotekę reklam oraz publiczny rejestr lobbingu.

3. Przed uruchomieniem procedury referendalnej Rada Naczelna Władzy Zwierzchniej, po zasięgnięciu opinii niezależnych ekspertów prawa konstytucyjnego, przeprowadza kontrolę zgodności pytania oraz skutków proponowanej decyzji z Konstytucją RP. Wynik kontroli publikuje się na platformie. Od decyzji Rady Naczelnej wnioskodawcom przysługuje skarga do Sądu Najwyższego.

Rozdział III: Infrastruktura i jednostki koordynujące

Art. 7. [Prawo do informacji i odpowiedzi]

1. Organy władzy publicznej są obowiązane udzielić odpowiedzi na zapytania w terminie 14 dni (z opcją przedłużenia do 60 dni przy podaniu ważnych przyczyn).

2. Brak odpowiedzi w terminie lub odmowa udostępnienia danych niezbędnych do sporządzenia Karty Skutków stanowi naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz obowiązków służbowych. Rada Naczelna występuje z wnioskiem o ukaranie dyscyplinarne kierownika organu lub składa zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 231 Kodeksu Karnego.

Art. 8. [Płynna demokracja – delegacje jako mechanizm rekomendacji]

1. Mechanizmy płynnej demokracji dopuszcza się wyłącznie w procesach konsultacji, deliberacji i rekomendacji.

2 Delegacja nie może zastępować osobistego aktu głosowania w referendum ani w wyborach powszechnych.

Art. 9. [Jednostki koordynujące platformę]

1. Ustanawia się Radę Naczelną Władzy Zwierzchniej oraz Zespół Bezpieczeństwa i Audytu Platformy.

2. Jednostki te są apolitycznymi, niezależnymi państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Nie wchodzą one w skład administracji rządowej ani samorządowej, pełniąc funkcje techniczno-organizacyjne i kontrolne.

3. W skład Zespołu Bezpieczeństwa i Audytu Platformy wchodzą specjaliści z zakresu cyberbezpieczeństwa, powoływani przez Radę Naczelną spośród kandydatów zgłoszonych przez rady naukowe instytutów informatyki wyższych uczelni publicznych oraz PAN. Kadencja trwa 5 lat.

Art. 9a. [Operator platformy]

1. Operatorem platformy jest Państwowa Komisja Wyborcza (PKW) przy pomocy Krajowego Biura Wyborczego.

2. Operator odpowiada za utrzymanie platformy, bezpieczeństwo jej działania, prowadzenie rejestrów jawności oraz zapewnienie zgodności przetwarzania danych z przepisami o ochronie danych osobowych.

3. Operator publikuje na platformie politykę bezpieczeństwa, politykę prywatności oraz zasady retencji danych w zakresie niezbędnym do realizacji niniejszej ustawy.

Art. 10. [Wymogi bezpieczeństwa i odporności]

1. Platforma partycypacyjno-deliberacyjna działa w architekturze odpornej na awarie i ataki, z zastosowaniem infrastruktury rozproszonej oraz procedur zarządzania kluczami kryptograficznymi w modelu wielopodmiotowym, zapewniającym rozdział uprawnień i brak pojedynczego punktu krytycznego.

2. Platforma stosuje mechanizmy bezpieczeństwa kont użytkowników, w szczególności:

a. wieloskładnikowe uwierzytelnianie;

b. środki ochrony przed przejęciami kont;

c. wykrywanie nadużyć, w tym prób automatyzacji działań oraz masowego wpływania na procesy.

3. Platforma zapewnia ochronę wyników głosowania oraz integralność danych, w tym odporność na manipulacje wewnętrzne i zewnętrzne, przez zastosowanie rozdziału ról i uprawnień, rejestrowanie zdarzeń oraz mechanizmy weryfikacji poprawności operacji.

4. Platforma zapewnia ciągłość działania, w szczególności poprzez redundancję kluczowych komponentów, procedury odtwarzania po awarii oraz mechanizmy przywracania dostępności usług.

5. Spełnianie wymogów, o których mowa w ust. 1–4, podlega okresowej weryfikacji w drodze audytów bezpieczeństwa oraz testów odporności, a ich wyniki publikuje się na platformie w zakresie nienaruszającym bezpieczeństwa systemu oraz ochrony danych osobowych.

Art. 10a. [Ochrona danych i prywatności]

1. Operator stosuje zasadę minimalizacji danych, ograniczenia celu i retencji oraz zapewnia rozdzielenie danych identyfikacyjnych od danych procesu głosowania w sposób uniemożliwiający powiązanie tożsamości z treścią głosu.

2. Przed uruchomieniem funkcji e-głosowania operator przeprowadza ocenę skutków dla ochrony danych (DPIA) oraz publikuje streszczenie wyników na platformie w zakresie nienaruszającym bezpieczeństwa systemu.

3. Dane identyfikacyjne, logi i metadane przetwarza się wyłącznie w zakresie niezbędnym do zapewnienia bezpieczeństwa, rozliczalności i przeciwdziałania nadużyciom.

Art. 11. [Publiczna kontrola i otwartość]

1. Kod protokołów oraz kluczowych komponentów platformy partycypacyjno-deliberacyjnej udostępnia się publicznie w zakresie niezbędnym do publicznej weryfikacji działania platformy, na licencji wolnego i otwartego oprogramowania (open source), z zastrzeżeniem ust. 5.

2. Platforma zapewnia publiczną obserwowalność przebiegu głosowań w zakresie nienaruszającym tajności głosu oraz publikuje dziennik zdarzeń procesu, bez danych osobowych, obejmujący w szczególności:

a. czas uruchomienia i zamknięcia głosowania;

b. wersje oprogramowania użyte w procesie;

c. komunikaty o incydentach i przerwach w działaniu;

d. informacje niezbędne do weryfikacji integralności procesu w publicznym rejestrze weryfikacyjnym.

3. Przed każdą elekcją ogólnokrajową oraz przed każdym referendum ogólnokrajowym przeprowadza się niezależny audyt bezpieczeństwa i poprawności działania platformy; raport z audytu publikuje się na platformie.

4. Dla innych elekcji i referendów audyt, o którym mowa w ust. 3, przeprowadza się w przypadkach określonych przez Radę Naczelną Władzy Zwierzchniej, nie rzadziej jednak niż raz w roku; raport publikuje się na platformie.

5. Ustanawia się stały program zgłaszania podatności (bug bounty) oraz tryb publicznego raportowania poprawek i aktualizacji, z poszanowaniem bezpieczeństwa systemu, w szczególności bez ujawniania informacji umożliwiających przeprowadzenie ataku przed wdrożeniem poprawek.

Art. 12. [Tajność, anonimowość i brak dowodu głosu]

1. Platforma partycypacyjno-deliberacyjna zapewnia tajność głosowania oraz brak możliwości powiązania tożsamości obywatela z treścią oddanego głosu, w szczególności przez zastosowanie rozwiązań technicznych i organizacyjnych uniemożliwiających identyfikację sposobu głosowania przez konkretną osobę.

2. Platforma nie może wytwarzać ani udostępniać danych lub funkcjonalności, które umożliwiałyby uzyskanie dowodu potwierdzającego sposób głosowania przez daną osobę (zakaz dowodu głosu), w celu ochrony przed handlem głosami, przymusem lub innymi formami nacisku.

3. Platforma stosuje mechanizm ponownego głosowania (revote) w głosowaniach elektronicznych, w którym za wiążący uznaje się ostatni głos oddany przez obywatela do czasu zamknięcia głosowania; głosy oddane wcześniej nie są uwzględniane w ostatecznym zliczeniu.

4. W zakresie niezbędnym do zapewnienia weryfikowalności procesu platforma może udostępniać informacje o poprawnym ujęciu głosu w zliczeniu wyłącznie w sposób nienaruszający tajności głosowania oraz zakazu dowodu głosu.

Art. 13. [Audytowalność end-to-end i publiczny rejestr weryfikacyjny]

1. Platforma partycypacyjno-deliberacyjna zapewnia weryfikowalność end-to-end (E2E) procesu głosowania elektronicznego, umożliwiając każdemu obywatelowi sprawdzenie, że oddany przez niego głos został poprawnie zarejestrowany i ujęty w ostatecznym zliczeniu, bez ujawniania treści głosu oraz bez naruszania zakazu dowodu głosu.

2. Platforma utrzymuje publiczny rejestr weryfikacyjny umożliwiający niezależną weryfikację integralności procesu oraz zliczeń, w szczególności przez potwierdzenie kompletności i spójności danych zliczeniowych oraz zgodności z dziennikiem zdarzeń.

3. Publiczny rejestr weryfikacyjny prowadzi się w sposób zapewniający niezmienialność i publiczną dostępność danych oraz wykluczający utrwalanie danych osobowych lub informacji umożliwiających identyfikację sposobu głosowania przez konkretną osobę; rejestr może być prowadzony w szczególności z wykorzystaniem technologii rozproszonego rejestru, takiej jak łańcuch bloków, lub równoważnego mechanizmu.

Art. 14. [Dostępność i tryb hybrydowy]

1. Platforma partycypacyjno-deliberacyjna spełnia wymagania dostępności cyfrowej dla osób ze szczególnymi potrzebami oraz zapewnia rozwiązania wspierające korzystanie z platformy przez osoby z niepełnosprawnościami.

2. Platforma zapewnia wsparcie dla osób wykluczonych cyfrowo, w szczególności poprzez możliwość skorzystania z pomocy asystenta oraz materiałów instruktażowych w ujednoliconym formacie.

3. Zapewnia się równoległą możliwość oddania głosu, złożenia e-poparcia albo e-podpisu oraz uzyskania wsparcia w punktach stacjonarnych (tryb hybrydowy), w szczególności w urzędach oraz innych punktach publicznych.

4. Punkty stacjonarne, o których mowa w ust. 3, zapewniają warunki tajności głosowania oraz zakaz dowodu głosu, a także realizują procedury weryfikacji tożsamości zgodnie z prawem.

Art. 15. [Biblioteka reklam]

1. Na platformie prowadzi się jawną Bibliotekę reklam dla kampanii.

2. Biblioteka reklam jest publicznie dostępna, przeszukiwalna i zawiera pełne dane o podmiocie finansującym, kwocie wydatków, fakturach źródłowych oraz kryteriach targetowania użytkowników. Dane te są aktualizowane na platformie w czasie rzeczywistym.

Art. 15a. [Skargi i odwołania]

1. Obywatelowi przysługuje skarga na działania operatora platformy.

2. W przypadku nieuwzględnienia skargi przez operatora platformy, obywatelowi przysługuje odwołanie do Sądu Najwyższego w terminie 7 dni od dnia doręczenia decyzji.

3. Sąd Najwyższy rozpatruje odwołanie w składzie 3 sędziów, w postępowaniu nieprocesowym, w terminie 14 dni.

Rozdział IV: Kompetencje i kontrola społeczna

Art. 16 [Zakres kompetencji i nadzór]

1. Rada Naczelna Władzy Zwierzchniej, działając z inicjatywy własnej lub na wniosek obywateli zgłoszony za pośrednictwem platformy, realizuje nadzór społeczny, wysyła wiążące zapytania i monitoruje zgodność działań rządu, parlamentu i sądów z interesem publicznym, bez naruszania niezawisłości sędziowskiej.

2. Władza Zwierzchnia realizuje kompetencje, o których mowa w ust. 1, w szczególności poprzez instrumenty określone w niniejszej ustawie, w tym referenda, inicjatywy obywatelskie oraz weto obywatelskie, z poszanowaniem Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisów odrębnych.

Art. 17. [Prawo do odwołania – Recall]

1. Władza Zwierzchnia realizuje prawo do odwołania przedstawicieli w drodze referendum odwoławczego.

2. Procedurę referendum odwoławczego wszczyna i przeprowadza Państwowa Komisja Wyborcza na wniosek Rady Naczelnej Władzy Zwierzchniej, po spełnieniu wymogów określonych w ust. 2.

3. Referendum zarządza się na wniosek co najmniej 10% obywateli z danego okręgu, składany i popierany na platformie.

Art. 18. [Etyka, jawność i konflikt interesów delegatów]

1. Członkowie Rady Naczelnej Władzy Zwierzchniej oraz delegatur składają oświadczenia majątkowe oraz oświadczenia o konfliktach interesów; oświadczenia publikuje się na platformie partycypacyjno-deliberacyjnej, z zastrzeżeniem ochrony danych osobowych oraz informacji prawnie chronionych.

2. Przez konflikt interesów rozumie się w szczególności sytuację, w której interes prywatny delegata, jego małżonka, osoby pozostającej z nim we wspólnym pożyciu, krewnego lub powinowatego do drugiego stopnia albo podmiotu powiązanego może wpływać lub sprawiać wrażenie wpływu na bezstronność wykonywania czynności w ramach Władzy Zwierzchniej.

3. Delegat jest obowiązany wyłączyć się od udziału w czynnościach, w tym od głosowania, opiniowania lub podejmowania decyzji, w sprawach, w których zachodzi konflikt interesów.

4. Informację o wyłączeniu, wraz z uzasadnieniem oraz wskazaniem rodzaju konfliktu interesów, publikuje się na platformie partycypacyjno-deliberacyjnej, w zakresie nienaruszającym ochrony danych osobowych.

5. Szczegółowy zakres oświadczeń, tryb ich składania, aktualizacji, weryfikacji oraz publikacji określa regulamin uchwalony przez Radę Naczelną Władzy Zwierzchniej i opublikowany na platformie.

Art. 19. [Kadencyjność i zakaz „obrotowych drzwi”]

1. Po zakończeniu pełnienia funkcji delegata w organach Władzy Zwierzchniej obowiązuje karencja w zakresie podejmowania odpłatnego zatrudnienia, pełnienia funkcji lub świadczenia usług doradczych, lobbingowych lub reprezentacyjnych w sprawach, które należały do zakresu czynności delegata lub w których delegat uczestniczył w podejmowaniu rozstrzygnięć, opiniowaniu albo nadzorze – przez okres 12 miesięcy.

2. Zakaz, o którym mowa w ust. 1, obejmuje w szczególności działania podejmowane na rzecz podmiotów, których interes był lub mógł być przedmiotem rozstrzygnięcia, opinii lub monitoringu w ramach Władzy Zwierzchniej.

3. Były delegat składa oświadczenie o podjęciu aktywności odpłatnej w okresie karencji oraz publikuje się je na platformie partycypacyjno-deliberacyjnej, z zastrzeżeniem ochrony danych osobowych.

4. Szczegółowe zasady karencji, tryb składania oświadczeń oraz katalog wyjątków, w szczególności w przypadkach braku ryzyka konfliktu interesów, określa regulamin uchwalony przez Radę Naczelną Władzy Zwierzchniej i opublikowany na platformie.

Rozdział V: Sankcje i przepisy końcowe

Art. 20. [Sankcje za nadużycia w procesach obywatelskich]

1. Kto dopuszcza się czynów naruszających bezpieczeństwo, uczciwość lub integralność procesów obywatelskich określonych w ust. 2 (w tym fałszowania e-poparcia, tworzenia farm botów/podpisów), podlega karze pozбавienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

2. Postępowanie wyjaśniające w sprawach technicznych prowadzi Zespół Bezpieczeństwa i Audytu Platformy, o którym mowa w art. 9 pkt. 3.

Art. 21. [Wejście w życie]

1. Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przepisów dotyczących powołania pierwszej Rady Naczelnej oraz obowiązków Operatora (PKW) w zakresie przygotowania platformy, które wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Art. 22. [Przepisy przejściowe]

1.Państwowa Komisja Wyborcza, jako Operator platformy, wykonuje zadania określone w art. 23 ust. 4 do czasu ukonstytuowania się pierwszej Rady Naczelnej Władzy Zwierzchniej, co powinno nastąpić nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.

Uzasadnienie projektu

Dlaczego potrzebujemy tej ustawy?
Konstytucja w artykule 4 mówi jasno: władza w Polsce należy do Narodu. Jednak na co dzień wszyscy czujemy, że ta władza kończy się w momencie wrzucenia głosu do urny wyborczej. Przez kolejne 4 lata jesteśmy skazani na decyzje polityków, którzy często słuchają liderów swoich partii lub bogatych lobbystów, a nie zwykłych ludzi. Obecny system wyborczy stworzył sytuację, w której dwie największe partie zabetonowały scenę polityczną, a obywatel nie ma narzędzi, by kontrolować tych, których wybrał.

Ta ustawa to zmienia. Przenosi zasady z papieru do rzeczywistości i daje każdemu Polakowi realne narzędzia kontroli nad rządzącymi. Zamiast czekać 4 lata na kolejne wybory, dostajemy legalny, bezpieczny system cyfrowy do bieżącego decydowania o losach kraju.

Co dokładnie wprowadza ta ustawa?

Cyfrowy Sejm dla Obywateli (Platforma): Powstanie oficjalna, bezpieczna aplikacja państwowa (obsługiwana przez zaufaną Państwową Komisję Wyborczą), na której każdy z nas będzie mógł podpisywać petycje, zgłaszać projekty ustaw i brać udział w dyskusjach. System oparty na nowoczesnych technologiach (jak blockchain) gwarantuje, że nikt nie sfałszuje naszych głosów.

Weto Ludowe (Hamulec bezpieczeństwa): Jeśli posłowie przegłosują w nocy złą, szkodliwą ustawę, obywatele będą mieli 30 dni na zebranie podpisów w aplikacji. Gdy zbierze się odpowiednia liczba, wejście ustawy w życie zostaje natychmiast zawieszone, a o jej losie Polacy zdecydują w ogólnokrajowym referendum. Politycy nie będą już mogli lekceważyć zdania społeczeństwa.

Możliwość Odwołania Polityka (Recall): Koniec z bezkarnością i łamaniem obietnic wyborczych. Jeśli poseł lub senator rażąco zawiedzie zaufanie w swoim regionie, mieszkańcy mogą zebrać podpisy na platformie i rozpisać referendum w sprawie odwołania go w trakcie kadencji.

Płynna Demokracja (Rekomendacje): Nie każdy ma czas, by codziennie czytać setki stron skomplikowanych projektów ustaw. Ustawa pozwala na bezpieczne „przekazanie” swojego głosu doradczego na platformie zaufanemu ekspertowi, organizacji społecznej lub sąsiadowi, który zna się na temacie (np. na rolnictwie czy edukacji). W każdej chwili można ten głos odebrać i w samym referendum zagłosować osobiście.

Koniec z Tajnymi Układami (Pełna Jawność): Ustawa zmusza urzędników do pokazywania w prostych tabelach (Kartach Skutków), ile naprawdę będzie kosztować każda ustawa i kto na niej zyska. Każde spotkanie polityka z lobbystą oraz każda reklama polityczna w internecie (wraz z rachunkami) będą widoczne dla każdego na platformie.

Przewidywane skutki społeczne, gospodarcze, finansowe i prawne

Społeczne: zwiększenie zaufania obywateli do państwa, większa aktywność społeczna, ograniczenie alienacji politycznej.
Gospodarcze: większa przejrzystość procesu legislacyjnego, możliwość blokowania ustaw szkodliwych dla obywateli.
Finansowe: koszty organizacji procedur (systemy informatyczne, obsługa podpisów, kampanie informacyjne).
Prawne: konieczność dostosowania regulaminu Sejmu i ustaw szczegółowych do nowych mechanizmów.

Źródła finansowania

Koszty wdrożenia ustawy mogą być pokryte z budżetu państwa, w szczególności z rezerwy celowej na rozwój systemów informatycznych administracji publicznej. W przypadku działań lokalnych – z budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

Zgodność z prawem Unii Europejskiej

Projektowana regulacja dotyczy wyłącznie wewnętrznego ustroju państwa i nie jest objęta prawem Unii Europejskiej. Nie narusza zobowiązań międzynarodowych Polski.

Podsumowanie
Ta ustawa nie niszczy państwa – ona je uzdrawia. Nie likwiduje Parlamentu, ale stawia nad nim najwyższego szefa: Naród. Sprawia, że Polska przestaje być własnością partii politycznych, a staje się dobrem wspólnym wszystkich obywateli.

opracował Jan Sposób, tel. 794 999 711, mail: jan.sposob@o2.pl; www.mypolacy.net.pl

Referendum 2027

7 pytań ważnych dla każdego obywatela

7 zmian niewygodnych dla każdego polityka

TAK dla uczciwej polityki

Czy jesteś za ograniczeniem immunitetu posłów i senatorów wyłącznie do działalności wchodzącej w zakres sprawowania mandatu, zniesieniem przywilejów finansowych i socjalnych posłów i senatorów oraz pełną transparentnością wydatków posłów i senatorów?

Uzasadnienie

Nasza propozycja kończy z sytuacją, w której politycy są traktowani lepiej niż zwykli obywatele i mogą zasłaniać się immunitetem przed odpowiedzialnością. Dziś immunitet chroni parlamentarzystów bardzo szeroko — po zmianie obejmowałby wyłącznie czynności faktycznie związane ze sprawowaniem mandatu (wystąpienia na sali, głosowania, prace w komisjach), a przestałby chronić w sprawach takich jak: wykroczenia drogowe (np. przekroczenie prędkości, prowadzenie po alkoholu), przestępstwa kryminalne (kradzież, pobicie, oszustwo) oraz korupcja związana z pełnieniem funkcji publicznych.

Zniesione zostałyby też liczne przywileje finansowe i socjalne, z których parlamentarzyści korzystają obecnie, m.in.: nieopodatkowana dieta parlamentarna, możliwość wydawania ryczałtu na inne cele niż prowadzenie biura poselskiego, bezpłatne przejazdy kolejowe i krajowe przeloty lotnicze, bezpłatne mieszkanie lub ryczałt hotelowy w Warszawie, dodatki funkcyjne oraz odprawy parlamentarne.

Trzeci filar to pełna jawność wydatków — każda złotówka publicznych pieniędzy wydana przez parlamentarzystę byłaby dostępna do wglądu dla obywateli. Dzięki temu polityk staje się równy wobec prawa ze zwykłym Polakiem, a pokusa nadużyć i marnotrawstwa zostaje realnie ograniczona. To prosty krok w stronę uczciwej, przejrzystej i tańszej polityki.

TAK dla naprawy parlamentu

Czy jesteś za likwidacją Senatu i zmniejszeniem liczby posłów do nie więcej niż 280?

Uzasadnienie

Proponowane rozwiązanie ogranicza liczbę parlamentarzystów co najmniej o połowę — z dzisiejszych 560 osób (460 posłów i 100 senatorów) do maksymalnie 280. Senat ma dziś znikome znaczenie praktyczne: w istocie powiela pracę Sejmu, realnie opóźnia jedynie wejście ustawy w życie, nie mając mocy zablokowania decyzji izby niższej.

Likwidacja drugiej izby i odchudzenie Sejmu to przede wszystkim sprawniejszy, szybszy proces stanowienia prawa oraz wymierne oszczędności dla budżetu państwa. Co istotne, zaoszczędzone środki można przeznaczyć na profesjonalizację Sejmu — na zatrudnienie fachowców, analityków, ekspertów i prawników legislacyjnych, którzy realnie podniosą jakość uchwalanych ustaw.

Dobre prawo tworzy się dzięki rzetelnej wiedzy i analizie, a nie dzięki samej liczbie posłów — liczy się jakość, a nie ilość. Mniejszy, ale mający lepsze zaplecze merytoryczne parlament posłuży obywatelom znacznie lepiej niż dzisiejsza rozbudowana i kosztowna struktura.

TAK dla referendum obywatelskiego

Czy jesteś za wprowadzeniem obowiązku zarządzenia referendum ogólnopolskiego na wniosek co najmniej 500 000 obywateli, w szczególności w sprawie uchylenia ustawy na wniosek złożony w ciągu 180 dni od dnia ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw?

Uzasadnienie

Nasza propozycja to realne oddanie władzy w ręce obywateli. Dziś o rozpisaniu referendum decydują politycy, którzy mogą po prostu zignorować nawet bardzo silny głos — po zmianie poparcie 500 tysięcy obywateli automatycznie i obowiązkowo uruchamiałoby referendum ogólnokrajowe, bez możliwości jego zablokowania przez władzę.

Szczególnie ważny jest mechanizm uchylania ustaw: obywatele mogliby poddać pod głosowanie świeżo uchwalone prawo, składając wniosek w ciągu 180 dni od jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. To daje narzędzie obrony przed pospiesznie lub wbrew woli społeczeństwa przyjmowanymi ustawami.

Władza przestaje być bezkarna między wyborami, bo wie, że obywatele mają realny instrument kontroli. To wzmocnienie demokracji i realne przywrócenie zasady, że to obywatele są suwerenem.

TAK dla głosu obywateli

Czy jesteś za zniesieniem wymogu frekwencji dla mocy wiążącej referendum ogólnokrajowego i ważności referendum lokalnego?

Uzasadnienie

Proponowana zmiana sprawia, że liczy się głos tych, którzy faktycznie przyszli zagłosować, a nie tych, którzy zostali w domu. Dziś referendum ogólnokrajowe jest wiążące dopiero przy frekwencji powyżej 50%, a referenda lokalne (np. w sprawie odwołania wójta, burmistrza czy rady gminy) również wymagają osiągnięcia progu frekwencyjnego, by były ważne.

Problem w tym, że przeciwnicy proponowanych rozwiązań nie idą głosować na „nie”, lecz świadomie bojkotują referendum, licząc, że niska frekwencja je unieważni. W ten sposób wynik jest blokowany manipulacją, a nie realnym głosowaniem.

Zniesienie progu odbiera przeciwnikom tę strategię bojkotu: kto chce zablokować zmianę, musi przyjść i otwarcie zagłosować przeciw, zamiast chować się za absencją. Dzięki temu zarówno referenda ogólnokrajowe, jak i lokalne stają się uczciwym narzędziem decydowania, w którym decyduje wola głosujących, a nie skuteczność namawiania do bierności.

TAK dla inicjatyw obywatelskich

Czy jesteś za wprowadzeniem obowiązku rozpatrzenia przez Sejm projektu ustawy złożonej przez grupę co najmniej 100 000 obywateli w terminie 12 miesięcy od daty wniesienia projektu ustawy do Marszałka Sejmu?

Uzasadnienie

Nasza inicjatywa to koniec z chowaniem obywatelskich projektów ustaw „do zamrażarki sejmowej”. Dziś grupa 100 tysięcy obywateli może złożyć własny projekt ustawy, ale w praktyce takie inicjatywy bywają latami odkładane na półkę przez kontrolujących obrady Sejmu marszałków lub „mrożone” w komisjach sejmowych.

Po zmianie Sejm miałby obowiązek rozpatrzyć obywatelski projekt w twardym terminie 12 miesięcy od jego wniesienia do Marszałka Sejmu. Oznacza to gwarancję, że głos obywateli nie zostanie zlekceważony, lecz trafi pod realną debatę i głosowanie. Politycy nie mogliby już ignorować inicjatyw, które są dla nich niewygodne, licząc na to, że sprawa „sama ucichnie”.

To konkretne wzmocnienie wpływu obywateli na stanowienie prawa i przywrócenie sensu obywatelskiej inicjatywie ustawodawczej.

TAK dla demokracji cyfrowej

Czy jesteś za wprowadzeniem możliwości udzielenia poparcia pod wnioskiem o przeprowadzenie referendum lokalnego, ogólnokrajowego oraz pod projektem ustawy składanym przez grupę co najmniej 100 000 obywateli za pośrednictwem systemu teleinformatycznego?

Uzasadnienie

Nasza zmiana to unowocześnienie demokracji i dostosowanie jej do XXI wieku. Dziś poparcie zbiera się na papierze, co jest czasochłonne, kosztowne i utrudnia obywatelom udział w inicjatywach.

Po zmianie poparcia można byłoby udzielać wygodnie i bezpiecznie drogą elektroniczną, za pośrednictwem bezpiecznego systemu teleinformatycznego (np. z wykorzystaniem profilu zaufanego czy po wprowadzeniu odpowiednich zabezpieczeń — nawet mObywatela).

Co istotne, takie cyfrowe zbieranie podpisów objęłoby nie tylko wnioski o referenda lokalne i ogólnokrajowe, ale również obywatelskie projekty ustaw składane przez grupę co najmniej 100 000 obywateli. Dzięki temu udział w życiu publicznym staje się prostszy, tańszy i dostępny dla każdego, kto ma dostęp do Internetu, a zbieranie wymaganej liczby podpisów przestaje być barierą nie do pokonania.

To realne ułatwienie korzystania z praw obywatelskich i wzmocnienie oddolnych inicjatyw.

TAK dla wolności wyboru

Czy jesteś za zastąpieniem budżetowego finansowania partii politycznych systemem dobrowolnych odpisów podatkowych dokonywanych przez obywateli na rzecz wybranych przez siebie partii, posłów lub senatorów?

Uzasadnienie

Proponowane zmiany to przywrócenie obywatelom kontroli nad tym, na co idą ich podatki. Dziś partie, które przekroczą określony próg wyborczy, otrzymują wysokie subwencje z budżetu państwa — niezależnie od tego, czy obywatele nadal je popierają.

Po zmianie to obywatel sam decydowałby, czy i którą partię, posła lub senatora wesprzeć częścią własnego podatku, podobnie jak dziś przekazuje się odpis na organizacje pożytku publicznego. Pieniądze trafiałyby więc tam, gdzie jest realne, bieżące poparcie społeczne, a nie tam, gdzie zadecydował wynik wyborów sprzed kilku lat.

Partie musiałyby na co dzień zabiegać o zaufanie obywateli, a nie tylko o jednorazowy wynik wyborczy. To uczciwszy, bardziej demokratyczny model finansowania polityki, oparty na dobrowolnym wyborze, a nie na przymusie.

www.takdlaobywateli.pl